Over het park

De geschiedenis van Serengeti National Park

Name: Serengeti National Park
Address: Tanzania

De Serengeti lijkt eeuwig, maar haar grenzen, kuddes en zelfs bomen zijn voortgebracht in de afgelopen eeuw: een veeplague en de bestrijding ervan, een grenstocht in 1959 die het park van Ngorongoro scheidde, een vader en zoon die dieren telden vanaf een gestreept vliegtuig, en een rechtszaak die de aanleg van een snelweg tegenhield.

Als je alleen het antwoord wilt

De Serengeti werd beschermd als wildreservaat van 1929, werd Tanganyika's eerste nationaal park in 1951 en kreeg zijn huidige grenzen in 1959, toen de Ngorongoro-hooglanden werden afgesplitst als afzonderlijk meervoudig-gebruiksgebied onder de National Parks Ordinance (Cap 412). De wildebeest-kuddes groeiden van ongeveer 250.000 in de jaren 1950 tot ruim een miljoen toen vee tegen runderpest werd ingeënt. UNESCO plaatste het park in 1981 op de Werelderfgoedlijst, en in 2014 verbood het East African Court of Justice Tanzania een teerpapieren weg erover aan te leggen.

Voor het park

Lang voordat enige grens werd getrokken, was het westelijke Serengeti thuis voor landbouw- en jagingsgemeenschappen en waren de oostelijke vlaktes Maasai-weidegrond. Het standaard wetenschappelijk verslag is Imagining Serengeti (Ohio University Press, 2007), een geschiedenis van landschapsgeheugen in het gebied van de vroegste tijden tot nu.

De naam zou naar verluidt afkomstig zijn van een Maasaiwoord voor eindeloze vlaktes. Zelfs dat is minder zeker dan het klinkt: de term komt niet voor in standaard Maasai-woordenboeken, dus behandel de vertaling eerder als traditie dan etymologie.

Runderpest, en waarom de kuddes explodeerden

De migratie zoals bezoekers die kennen is jonger dan het park. Runderpest, een veeziekte die ook wildebeest doodt, hield de kuddes neer terwijl het in vee circuleerde: in de jaren 1950, voordat vee werd ingeënt, waren er ongeveer 250.000 wildebeest. Zodra de ziekte werd bestreden, steeg de bevolking van 1963 tot 1977, stabiliseerde van 1977 tot 1993 en daalde tijdens de droogte van 1993 en 1994, volgens een 40-jarig verslag gepubliceerd in 1999.

De groei veranderde ook het landschap. Een studie uit 2009 in PLoS Biology toonde aan dat de wildebeest-uitbarsting branden in het ecosysteem verminderde en boombegroeiing herstelde. De kuddes die je vandaag ziet zijn, in werkelijke zin, een twintigste-eeuwse creatie.

1929, 1951 of 1959: wanneer werd de Serengeti gesticht?

Bronnen verschillen omdat het park in fasen werd gebouwd. De Tanganyika-regering richtte het Serengeti Game Reserve op 19 november 1929 in. Het reservaat werd in 1950 volgens één geschiedenis een gesloten reservaat, en Wikipedia geeft 1940 voor een eerder beschermde-gebied-stadium. In 1951 werd de Serengeti gechartered als het eerste nationaal park onder het National Park Board van Tanganyika, en dat eerste park omvatte de Ngorongoro-hooglanden.

Het huidige park dateert van 1959. Onder de National Parks Ordinance, Cap 412 van 1959, werden de oostelijke gebieden inclusief de Ngorongoro-krater verwijderd en werden het Ngorongoro Conservation Area, een meervoudig-gebruiksgebied waar Maasai-herderij doorgaat, terwijl het park naar het noorden tot de Keniaanse grens werd uitgebreid. Het besluit werd genomen terwijl Sir Richard Turnbull gouverneur was. TANAPA's eigen bedrijfsgeschiedenis zegt dat het verhaal in 1959 begint, toen Serengeti het eerste nationaal park onder die Ordinance werd.

Datum	Stap	Bron
19 November 1929	Serengeti Game Reserve ingericht	EBSCO Research Starters, 2021
1940 or 1950	Status gesloten reservaat of beschermingsgebied (bronnen zijn het oneens)	Wikipedia; EBSCO
1951	Eerste nationaal park in Tanganyika, inclusief de Ngorongoro-hooglanden	EBSCO; Wikipedia
1959	National Parks Ordinance Cap 412; Ngorongoro afgesplitst, park naar het noorden uitgebreid	TANAPA Quick Reference, 2024; UNESCO
1981	UNESCO Werelderfgoed-inschrijving	UNESCO

De Grzimeks en Serengeti Shall Not Die

Eind 1957 vlogen Bernhard Grzimek en zijn zoon Michael in een zebra-gestreept licht vliegtuig, registratie D-ENTE, van Duitsland naar Tanganyika om de migratie van de lucht te tellen. Ze vlogen voorgeprogrammeerde transecten, een nieuwe methode in die tijd, om aan te tonen dat de geplande grensverandering fataal voor de kuddes zou zijn. In januari 1959 stierf Michael toen het vliegtuig over de Serengeti crashte; de Frankfurtse Zoölogische Maatschappij zegt dat het met een gier botste.

Het boek en de Oscarprijzende film Serengeti Shall Not Die volgden in 1959, en de slogan van het park, Serengeti Shall Never Die, echoot hen nog steeds. De grensverandering ging in 1959 door zoals gepland, en de Frankfurtse Zoölogische Maatschappij merkt nu op dat de nieuwe grens, ironisch genoeg, voor de migratie geschikt was. Vader en zoon zijn begraven op de rand van de Ngorongoro-krater. De maatschappij werkt meer dan zes decennia in Tanzania en haar teams voor het verwijderen van strikken hebben meer dan 100.000 strikken in de Serengeti verwijderd.

Een halve eeuw onderzoek

Onderzoek is voor het grootste deel van de levensduur van het park onderdeel ervan. Het Serengeti-onderzoeksinstituut werd in 1966 opgericht door de trustees van het nationale park, het jaar waarop het Serengeti Lion Project begon. In 1980 creëerde een Wet van het Parlement het Serengeti Wildlife Research Institute, in 1999 hernoemd naar het Tanzania Wildlife Research Institute (TAWIRI), en zijn Serengeti Wildlife Research Centre zit nog steeds in het park. Wildebeest-bewaking loopt terug tot 1958, en jachtluipaard-onderzoek op de vlaktes tot 1974.

Onderzoek heeft de crises van het park geregistreerd evenals zijn successen. Een epidemie van hondenziekte trof de leeuwen in 1994. De blijvende wilde honden verdwenen in 1991, en het lang bediscussieerde idee dat onderzoeksbehandeling schuldig was, werd door een studie uit 2019 verworpen. In 2022/23 controleerde het leeuwenproject nog steeds 205 leeuwen in 21 trotsjes op het centrale onderzoeksgebied.

Werelderfgoed, en de grootte van het park

UNESCO plaatste de Serengeti in 1981 op de Werelderfgoedlijst, onder criteria (vii) en (x), met een oppervlakte van 1.476.300 hectare, ofwel 14.763 km². Het maakt ook deel uit van het Serengeti-Ngorongoro-biosfeerreservaat. Rondere cijfers van 15.000 km² circuleren, inclusief op TANAPA's eigen pagina's, en 30.000 km² is het bredere ecosysteem, niet het park.

Het ecosysteem strekt zich over de grens uit. UNESCO somt het Ngorongoro Conservation Area, het Maswa Game Reserve in het zuiden, de Grumeti- en Ikorongo Game Reserves, het Loliondo Game Controlled Area en de Masai Mara in Kenia op. In de tekst staat Grumeti en Ikorongo in het oosten en Loliondo in het westen; op de kaart is het andersom, met Grumeti en Ikorongo aan de noordwestelijke kant en Loliondo in het oosten.

De snelweg die nooit werd aangelegd

In 2010 stelde de Tanzaniaanse regering voor om ongeveer 179 km weg van Natta via Mugumu naar Loliondo tot teerpapieren standaard op te waarderen, een route die het zei meer dan twee miljoen burgers te dienen. Het stuk in het park, 53 km van Tabora B tot Klein's Gate, was toen meestal een vier-wiel-aangedreven spoor dat voor toerisme en administratie werd gebruikt. In 2011 prees UNESCO's Werelderfgoedcomité Tanzania vanwege zijn verklaard voornemen dat stuk als gravel te houden.

De Keniaans-geregistreerde African Network for Animal Welfare bracht de zaak voor het East African Court of Justice. Op 20 juni 2014 verklaarde het hof het voorstel om een teerpapieren weg over het park aan te leggen onwettig en vaardigde een permanent bevel uit dat Tanzania verbiedt zoiets te bouwen of onderhouden, terwijl het vrijuit projecten zonder negatieve omgevingseffecten mag nastreven. Tanzania appelleerde, en in september 2015 berichtte The Citizen dat de Appellafdeling het lagere hof had gefout om over een enkel voorstel te oordelen. Geen geasfalteerde weg kruist vandaag het park, en UNESCO somt nog steeds een weg door de Serengeti op als een potentiële bedreiging die het ecosysteem in tweeën zou kappen.

De grens, de rivier en het geld: het recente plaatje

Enige vorm van het park is politiek. De Bologonja-grenspost tussen de noordelijke Serengeti en de Masai Mara sloot nadat de eerste East African Community op 5 februari 1977 was ingestort, en zij is sinds gesloten voor toeristenverkeer gebleven. De Mara Rivier, de enige permanente rivier door het park, staat onder druk van dammen en ontbossing stroomopwaarts in Kenia; TANAPA's 2024-overstekrichtlijn waarschuwt dat als zij uitdroogde, ongeveer 500.000 wildebeest waarschijnlijk in het eerste jaar zou sterven.

TANAPA, die het park beheert, nam in 2018 een paramilitair model aan en beheert 21 nationale parken die ongeveer 97.078 km² omvatten, aldus zijn referentie van oktober 2024. In maart 2025 stelde de regering parktariefverhogingen gedurende 12 maanden uit, en vanaf 2025/26 behoudt TANAPA de inkomsten die het inzamelt en herinvesteert deze. Deze bestuursfeiten zijn gesteld zoals zij in oktober 2026 waren en kunnen sindsdien zijn veranderd.